السيد محمود الهاشمي الشاهرودي
579
فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)
سوگند ياد كردن به دروغ بر گذشته در گرفتن مال ( حق ) ديگرى تعريف كردهاند . 4 برخى نيز به معناى أعم تعريف كرده وگفتهاند : چنين قسمي عبارت است از سوگند ياد كردن به دروغ بر وقوع امرى يا ثبوت حقي براي ديگرى ويا منع ديگرى از حقش . 5 علت نامگذارى آن به غموس اين است كه اين نوع قسم ، سوگند خورنده را در گناه يا آتش فرومىبرد . اين نوع ، حرام ودر برخى روايات ، از گناهان كبيره ( - - ) گناه كبيره ) شمرده شده است ، ليكن كفّاره ندارد . 3 . قسم مناشده [ يمين المناشدة ] . اين نوع قسم عبارت است از قسم دادن ديگرى بر فعل يا ترك كارى ، مانند آنكه بگويد : تو را به خدا قسم مىدهم سؤال مرا پاسخ بده يا چيزى به من ببخش . قبول چنين درخواستى بر ديگرى واجب نيست . 4 . قسم خوردن بر انجام دادن يا ترك كارى در آينده [ يمين العقد ] . 6 اين نوع قسم ، موضوع اصلى اين مقاله است ؛ گرچه به مناسبت به احكام ديگر أنواع نيز اشاره خواهيم كرد . حكم تكليفي : قسم راست بدون نياز به آن ؛ بويژه بر مال اندك در گذشته ، مكروه است . 7 قسم خوردن براي رهايى مسلمانى ، يا مال ويا عرض أو از دست ستمگرى ويا دفع ستمى از أو واجب است . 8 برخى در اين فرض ، توريه ( - - ) توريه ) را در صورت آشنايى با آن واجب دانستهاند . 9 در مقابل برخى آن را واجب ندانستهاند . 10 قسم دروغ وسوگند خوردن به بت ومانند آن ، حرام وسوگند خوردن براي كارى كه داراى مصلحت است ، مانند اصلاح ميان دو خصم ، مستحب مىباشد . 11 أركان : قسم خوردن بر فعل يا ترك كارى در آينده كه موضوع احكامى خاص مىباشد ، داراى أركان وشرايطى است كه بدون آنها منعقد نمىشود . أركان قسم عبارت است از صيغهء قسم ، قسم خورنده ومتعلق قسم . الف . صيغهء قسم : به قول مشهور ، قسم تنها به خدا يا نامهاى مختص به أو ويا منصرف به أو تحقق مىيابد . أولى ، مانند